Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

PO SĄSIEDZKU: GRANICA BEZ GRANIC

czyli
PREMIERA W CZASACH ZARAZY

Na tę premierę czekaliśmy bardzo długo - dywaguje nasza teatralna recenzentka Katarzyna Cetera. Z powodu czasowego zawieszenia działalności artystycznej Teatru spowodowanego pandemią COVID-19 jej datę zmieniano kilka razy – ale już jest! Nowy spektakl Katarzyny Szyngiery, reżyserki wielokrotnie nagradzanego LWÓW NIE ODDAMY, wszedł do repertuaru Teatru im. Wandy Siemaszkowej, uroczysta – ale z zachowaniem wszelkich zasad reżimu sanitarnego – premiera odbyła się 27 lutego. GRANICA, nowy spektakl Katarzyny Szyngiery, łączy akcję sceniczną ze zdjęciami filmowymi. Znaczną część opowieści o różnie rozumianych granicach, w tym tej bardzo realnej, istniejącej pomiędzy Polską a sąsiednimi państwami, napisała historia. Spektakl jest efektem pracy reporterskiej reżyserki oraz Bartosza Józefiaka, którzy szukali odpowiedzi na pytania: Po co istnieją granice? Jakie niosą korzyści, a jakie niebezpieczeństwa?

Wiosną 2020 roku w związku z pandemią COVID-19 na kilka miesięcy przywrócono granice między państwami Unii Europejskiej, zniesione Traktatem z Schengen. Ruch graniczny osób niemal całkowicie ustał, podczas gdy towary płynęły przez granice szerokim strumieniem. Katarzyna Szyngiera i reporter Dużego Formatu Bartosz Józefiak przemierzyli wówczas setki kilometrów wzdłuż granic między Polską a Niemcami oraz między Polską i Ukrainą, aby sprawdzić, jak wygląda życie przecięte na nowo granicznym szlabanem. Byli na odtworzonym w związku z pandemią punkcie kontroli granicznej na autostradzie A4, gdzie polscy żołnierze z kałasznikowami pilnowali wjazdu do Polski z Niemiec.

Rozmawiali z kierowcą TIRa, który opowiedział im o przemycaniu przez granicę polskich pracowników, pracujących po niemieckiej stronie. I z Czeczenką, która próbowała nielegalnie wyjechać do Szwecji ukryta na pace ciężarówki. Wysłuchali narzekań żołnierzy na moście w Zgorzelcu, którym miejscowi, niezadowoleni z podziału miasta, wymyślali od pedałów. I relacji ekspedientki z przygranicznego sklepu, którego obroty spadły o 60 procent w związku z zamknięciem granicy z Niemcami. Dwa razy zostali zatrzymani przez Straż Graniczną za wejście na pas graniczny na wschodzie Polski, raz zostali ukarani mandatami. W swoim spektaklu chcieli opowiedzieć o tym, jak granica wpływa na życie jednostek i całych społeczności.

Okazuje się, że zdefiniowanie granicy jako zagadnienia filozoficznego, czy zjawiska historycznego, a przede wszystkim współczesnego narzędzia organizacji (lub dezorganizacji?) życia społecznego i prywatnego nie jest łatwe. Jeszcze trudniejsze okazało się – niestety - nadanie tej opowieści rysów dramaturgicznych.

W scenariuszu GRANICY odnajdziemy historie i wypowiedzi prawdziwych bohaterów. Autorkami sztuki są Katarzyna Szyngiera oraz znana pisarka, autorka opowiadań i sztuk teatralnych Weronika Murek. Scenografia jest dziełem cenionej choreografki i scenografki Mileny Czarnik, a kostiumy zaprojektowała artystka wizualna Sylwia Lasota. W pisaniu scenariusza pomagała Olga Maciupa, a muzyka została skomponowana przez Jacka Sotomskiego. Jednym z realizatorów poprzedniego spektaklu Szyngiery w rzeszowskim Teatrze jest też Michał Stajniak, który wtedy odpowiadał za scenografię świateł. Tym razem da się poznać jako realizator wideo. Znaczną część spektaklu stanowi bowiem film w reżyserii Szyngiery, nagrany na terenach pogranicza.
W spektaklu wykorzystany jest utwór „Geranoi I" w wykonaniu Radical Polish Ansamble (wyd. Bôłt 2019).

Jedna z teorii na temat upadku Rzymu mówi, że proces ten rozpoczął się, gdy  Rzymianie zaczęli określać granice swojego państwa- utrzymuje reżyserka -  Granica zawsze jest pewnym punktem napięcia. Trzeba ją obsadzić, pilnować jej,  odpierać najeźdźców. To kosztuje i w końcu Rzym upadł pod ciężarem tego kosztu.  Granice państw, z jednej strony bardzo realne, są jednocześnie zupełnie  abstrakcyjne. W XX wieku zostały precyzyjnie wyznaczone po to, by oddzielać od  siebie wyobrażone wspólnoty narodowe. To, po jakiej stronie granicy się  znajdujemy, determinuje całe nasze życie. Zastanawiamy się co by było, gdyby  radykalnie otworzyć granicę.

Spektakl – jeszcze przed swoją oficjalna premierą – bierze udział w tegorocznej, 27 edycji Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej, a Teatr im. Wandy Siemaszkowej serdecznie zaprasza w swoje progi – co potwierdzam własnoręcznym podpisem.

Katarzyna Cetera
Fot. Monika Stolarska

GRANICA

scenariusz: Weronika Murek i Kataryna Szyngiera
współpraca dramaturgiczna – Olga Maciupa

Materiały reporterskie: Katarzyna Szyngiera i Bartosz Józefiak

reżyseria – Katarzyna Szyngiera

Scenografia - Milena Czarnik
kostiumy - Sylwia Lasota
światło - Milena Czarnik
muzyka - Jacek Sotomski
projekcje video - Michał Stajniak


Obsada:
Justyna Król
Małgorzata Mchowska
Aleksandra Matlingiewicz
Dagbny Mikoś
Barbara Napieraj
Karol Kadłubiec
Mateusz Mikoś,
Piotr Napieraj Robert Żurek

Premiera odbyła się 27 lutego 2021 roku
w Teatrze im Wandy Siemaszkowej w Rzeszowie