Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Kalendarz

27 stycznia to uchwalony przez ONZ Międzynarodowy Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu.  Jest to też rocznica wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau, do którego pierwszy transport więźniów wyruszył z Tarnowa. Ze względu na polityczno-sanitarną pandemię obchody ograniczyły się jeno do złożenia kwiatów pod pomnikiem upamiętniającym tamten haniebny transport. KL Auschwitz to zespół niemieckich nazistowskich obozów koncentracyjnych i obozu zagłady, działający w latach 1940-1945, nazywany też „fabryką śmierci”. Jako jedyny niemiecki obóz koncentracyjny został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. 76. rocznica wyzwolenia w styczniu 1945 r. Auschwitz-Birkenau. przez 100. Lwowską Dywizję Piechoty, którą dowodził generał major Fiodor Krasawin.To doskonała okazja do przypomnienia postaci Danuty Czech, związanej zarówno z Tarnowem, jak i z Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Dziełem jej życia była licząca blisko 1000 stron praca „Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz”, stanowiąca podstawowe kompendium wiedzy o Auschwitz.

Danuta Czech urodziła się 16 października 1922 roku w Humniskach koło Brzozowa (obecnie województwo podkarpackie). W 1939 roku ukończyła Gimnazjum św. Kingi w Tarnowie, a dwa lata później tarnowską Szkołę Handlową. W latach 1946-1952 studiowała na Uniwersytecie Jagiellońskim, uzyskując tytuł magistra filozofii z zakresu socjologii.

W czasie II wojny światowej pracowała w Państwowej Fabryce Związków Azotowych w Mościcach i wraz z należącym do Armii Krajowej ojcem brała czynny udział w ruchu oporu. Stefan Czech był kierownikiem warsztatów mechanicznych PFZA w Mościcach. Został aresztowany i 20 kwietnia 1943 roku zesłany do KL Auschwitz. Stamtąd trafił do obozu koncentracyjnego Buchenwald, a następnie Dora-Mittelbau. W czasie ewakuacji obozu cudem uniknął śmierci, uciekając z kolumny ewakuacyjnej.

Przeżycia ojca miały wpływ na podjęcie przez Danutę Czech w 1955 roku pracy w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Zajmowała w nim różne stanowiska, przed odejściem na emeryturę była zastępcą dyrektora. Przede wszystkim poświęciła się jednak pracy naukowej. Występowała też jako rzeczoznawca przed sądami w Niemczech w procesach przeciwko byłym esesmanom, członkom załogi KL Auschwitz.

Dziełem jej życia była licząca blisko 1000 stron praca „Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz”, stanowiąca podstawowe kompendium wiedzy o Auschwitz. Nad dziełem tym pracowała niemal do ostatnich lat życia, także po przejściu na emeryturę. Danuta Czech zmarła 4 kwietnia 2004 roku w wieku 82 lat w Tarnowie. Pochowana jest na cmentarzu komunalnym w Tarnowie-Mościcach.

    

Danuta Czech, autorka wielu, poza pracą wspomnianą wyżej, wielu naukowych opracowań z zakresu historii hitlerowskiego obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, urodziła się w Humniskach koło Brzozowa w (obecnie województwo podkarpackie).

W czasie wojny wraz ze swoim ojcem Stefanem Czechem brała czynny udział w ruchu oporu. Ojciec, członek Armii Krajowej, kierownik warsztatów mechanicznych Państwowej Fabryki Związków Azotowych w Mościcach, został aresztowany w wieku 45 lat i zesłany do KL Auschwitz 20 kwietnia 1943 r. Z Oświęcimia trafił do obozu koncentracyjnego Buchenwald, a następnie Dora-Mittelbau. W czasie ewakuacji obozu cudem uniknął śmierci. Kilka kilometrów przed miejscowością Gardelegen uciekł z kolumny ewakuacyjnej. Pozostali więźniowie, w liczbie około 1000, wkrótce po dotarciu na miejsce zginęli męczeńską śmiercią, spaleni - przy współudziale miejscowych hitlerowców - żywcem w stodole. Tragedia ta opisana została szeroko w literaturze.

Przeżycia ojca miały zapewne wpływ na podjęcie przez córkę w 1955 r. pracy w Państwowym Muzeum Auschwitz-Birkenau w Oświęcimiu. Zajmowała różne stanowiska - przed odejściem na emeryturę była zastępcą dyrektora muzeum. Przede wszystkim jednak poświęciła się pracy naukowej. Wiele Jej prac zostało opublikowanych nie tylko w kraju ale i za granicą. Występowała też jako rzeczoznawca przed sądami w Niemczech w różnych procesach przeciw byłym esesmanom — członkom załogi KL Auschwitz.

„Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz”, w której zostały zapisane wydarzenia, jakie miały miejsce w obozie. Jest to praca fundamentalna, stanowiąca podstawowe kompendium wiedzy o Auschwitz. Nie ma na świecie znaczącej pracy naukowej o Auschwitz, w której nie powoływano by się na to dzieło.

  

Ta kronika wydarzeń w obozie publikowana była w latach 1958-1963 przez wydawnictwo muzeum w „Zeszytach Oświęcimskich”. W następnych latach ukazały się jej uzupełnione i poszerzone wydania: w 1989 r. z inicjatywy Klausa Kunza z Berlina (zmarł w czasie prac nad jej wydaniem) ukazała się w Niemczech publikacja pt. „Kalendarium der Ereignisse im Konzentrationslager Auschwitz-Birkenau 1939-1945”, w 1990 r. w USA i Kanadzie „Auschwitz Chronicle 1939-1945”, w 1992 r. w Polsce „Kalendarz wydarzeń w KL Auschwitz” i w 1997 ponownie w USA. Kalendarz jest również dostępny w języku włoskim, niemieckim, angielskim i włoskim a także w internecie.

Danuta Czech była nie tylko pracownikiem naukowym. Pod jej kierunkiem rozpoczynało pracę wielu pracowników naukowo-badawczych, którym zaszczepiła swój entuzjazm i poświęcenie, sprawiając, że rekonstrukcja tragicznych losów ofiar tego miejsca kaźni stała się celem ich zawodowego życia. Dziś wnoszą oni istotny wkład w badania nad Auschwitz.

Ci, którzy pod jej kierunkiem rozpoczynali pracę, doceniali nie tylko Jej wiedzę, lecz także okazywaną życzliwość i pomoc. Wykazywała także życzliwe zainteresowanie sprawami osobistymi ich i ich rodzin, z którymi była zaprzyjaźniona. Do ostatnich dni życia cieszyła się ich szacunkiem i przyjaźnią. Przeszła przez życie godnie, pracowicie i uczciwie — i taką pozostanie w naszej pamięci - wspominają.

Opracował w oparciu o kwerendę w internecie – Ryszard Zaprzałka