Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Tarnowskie "Powązki”

Wszystkich Świętych i Dziady czyli Zaduszki

Trwa coroczny Bal Wszystkich Świętych i Zaduszki. 1 i 2 listopada zatrzymujemy się i pochylamy nad mogiłami Tych, którzy znaleźli się "po drugiej stronie życia". To jedna z najpiękniejszych tradycji w życiu tylu już pokoleń. Wiara w powrót dusz na ziemię zrodziła szereg wierzeń i zwyczajów. Pomimo tego, że święto to wprowadził Święty Odilon już w 998 r. a Papież Sylwester II ostatecznie zatwierdził w roku 999, to w Polsce pojawiło się ono dopiero na przełomie XIV/XV w. Jednym z najstarszych w Polsce jest Stary Cmentarz w Tarnowie, gdzie pierwszy pochówek miał miejsce w 1788 roku. Trudno sobie dzisiaj wyobrazić, że Stary Cmentarz, ta piękna zabytkowa nekropolia znajdowała się jeszcze nie tak dawno poza murami naszego miasta, na Zabłociu. Tarnowski cmentarz należy do najciekawszych i najbardziej wartościowych obiektów tego typu w Małopolsce. Pierwszy  Stary Cmentarz jest starszy o kilka lat od cmentarza Rakowickiego w Krakowie (1803) i od cmentarza Powązkowskiego w Warszawie (1792), równy wiekiem Łyczakowskiemu we Lwowie (1786). Zajmuje obszar ok. 3.5 ha. Na Starym Cmentarzu spoczywa około 76 tysięcy osób. Jak każdy zabytek także tarnowską nekropolia wymaga stałej opieki konserwatorskiej, a remonty starych grobowców kosztują coraz więcej, stąd coroczne kwesty na ten cel. Pierwsza taka zbiórka odbyła się w 1993 roku. Obecna jest już 26. Niekwestionowanym, Wielkim Kwestarzem na rzecz Starego Cmentarza był do niedawna Antoni Sypek – człowiek instytucja, miłośnik historii, niestrudzony społecznik, niezrównany gawędziarz i pisarz. Wielka szkoda, że ten rozkochany w cmentarnych nekropoliach Strażnik Grobów zrezygnował z przewodzenia założonemu przed laty Komitetowi Opieki nad Starym Cmentarzem w Tarnowie. Panie Antoni! Larum grają, a Ty wycofujesz się i odpuszczasz ...?

Czas zadumy nad kruchością życia. Dla wierzących czas modlitwy za dusze zmarłych, gdzieś tam obecne... Pochylamy się nad grobami bliskich i tych którym nie ma kto zapalić znicza. Wielkie, maleńkie, stare i nowe, komunalne, wyznaniowe, wojskowe, polskie, łemkowskie, ukraińskie, austriackie, radzieckie, choleryczne. Nikt nie potrafi zliczyć ile cmentarzy i cmentarzyków jest na polskiej ziemi. Żywimy nadzieję, że na każdym nawet tym najbardziej zapomnianym zabłyśnie w Dzień Święta Zmarłych i Zaduszki choćby jedno światełko.

Podobnie jak przed rokiem, wolontariusze i członkowie komitetu ofiary do puszek zbierają na Starym Cmentarzu, w Krzyżu i w Mościcach. Po raz pierwszy zbiórka pieniędzy prowadzona będzie także na cmentarzu w Klikowej. - Rozszerzyliśmy kwestę na inne cmentarze. W tamtym roku przyniosło to pożądane efekty, bowiem udało nam się zebrać rekordową sumę ponad trzydziestu ośmiu tysięcy złotych – mówi Ewa Filipów, obecna prezes komitetu.

Wszystkie zebrane podczas kwesty datki zostaną przeznaczone na remont zabytkowych nagrobków znajdujących się na jednej z najstarszych nekropolii w Polsce. Choć w ostatnich latach wyremontowano ponad 200 pomników (remont ponad 50 z nich sfinansował komitet), to jak informują przedstawiciele zarządu, wciąż jest wiele do zrobienia.

Zaduszki to dobra okazja aby przypomnieć niektórych związanych z Tarnowem społeczników, ludzi kultury, nauki, sportu, zmarłych w ciągu minionego roku.

Krzysztof Kudrański – zmarł 28 listopada 2018 roku w wieku 60 lat. Absolwent PLSP w Tarnowie, grafik, artysta plastyk, organizator Akademii Komiksu.

Andrzej Stankiewicz – zmarł 1 stycznia 2019 roku w wieku 71 lat. Wieloletni działacz sportowy. Były prezes MKS Tarnovia.

Zdzisława Warzała – zmarła 11 stycznia 2019 roku w wieku 72 lat. Wieloletnia nauczycielka historii i wicedyrektorka w Zespole Szkół Ogólnokształcących i Technicznych im. Jana Szczepanika.

Zbigniew Żmuda – zmarł 22 stycznia 2019 roku w wieku 90 lat. Działacz Towarzystwa Miłośników Lwowa i Kresów Południowo - Wschodnich.

Bronisław Wiatr- zmarł 26 stycznia 2019 w wieku 91 lat. Działacz społeczny (radny miejski i wojewódzki), przewodnik turystyczny,  pasjonat fotografii. Sprawował kolejno funkcje prezesa, wiceprezesa i honorowego prezesa Tarnowskiego Towarzystwa Fotograficznego. Działał w konspiracyjnych strukturach „Solidarności”. W roku 1984 został aresztowany przez SB. Przetrzymywano go w więzieniach w Rzeszowie i Krakowie, zwolniono za poręczeniem biskupa J. Ablewicza z uwagi na stan zdrowia. Tarnowianom znany był również jako zapalony turysta, przewodnik górski i

Andrzej Cetera – zmarł 30 stycznia 2019 roku w wieku 63 lat. Archeolog, kierownik tarnowskiej delegatury Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie. Przez 10 miesięcy zmagał się z chorobą nowotworową. Mimo to, pracował niemal do końca. Dwa miesiące przed śmiercią biskup tarnowski Andrzej Jeż przyznał mu medal "Dei Regno Servire" za zasługi w ratowaniu zabytków sztuki sakralnej w diecezji tarnowskiej.

Stanisław Gębala – zmarł 21 kwietnia 2019 roku w wieku 84 lat. Polski ekonomista, polityk, I Sekretarz KW PZPR w Tarnowie, Minister pracy i polityki socjalnej, ambasador Polski w Wietnamie, poseł na Sejm PRL VII i VIII kadencji.

Leonard Łącki – zmarł 25 kwietnia w wieku 80, jedna z legend tarnowskiej „Solidarności”, redaktor podziemnych czasopism. Współorganizator strajku z 26 sierpnia 1980 r. w Zakładach Mechanicznych w Tarnowie, których był wieloletnim pracownikiem. Inicjator słynnego krzyża kwietnego, który w latach 1982- 1987 stale był uzupełniany i wymieniany przez tarnowian na placu Katedralnym, współorganizator Ośrodka Dokumentacji Czynu Niepodległościowego Tarnina, Komitetu Obrony Więzionych za Przekonania, redaktor podziemnych czasopism. Odznaczony medalem „Niezłomnym w słowie” oraz Krzyżem Wolności i Solidarności. Kilka dni temu podczas Festiwalu Niepodległości nagrodzony pośmiertnie "Szablą Niepodległości".

Andrzej Tanaś, senior -  zmarł 8 maja, miał 79 lat. W drugiej połowie lat 60-tych był jednym z najlepszych zawodników Unii Tarnów, finalistą indywidualnych mistrzostw Polski. W latach 1982-83 pełnił funkcję trenera tarnowskich Jaskółek. Z żużlem związali się również jego dwaj synowie: Arkadiusz i Andrzej junior.

Andrzej Westwalewicz – zmarł 1 czerwca 2019 roku w wieku 71 lat. Tarnowski malarz i grafik.
tarnowski artysta grafik, wieloletni kierownik pracowni plastycznej w tarnowskich Zakładach Azotowych. Miał w swoim dorobku wiele wystaw indywidualnych i zbiorowych. Za swoją pracę i działalność został wyróżniony Odznaką Zasłużonego Działacza Kultury, Medalem za Zasługi dla Miasta Tarnowa oraz Srebrną Odznaką za zasługi dla przemysłu chemicznego. Był także opiekunem spuścizny artystycznej swojego ojca Stanisława – malarza, grafika, rysownika, byłego więźnia obozu w Kozielsku.
 
Inż. Kazimierz Zieliński – zmarł dnia 15 czerwca 2019 roku w wieku 85 lat. Przewodniczący Okręgu Tarnowskiego Konfederacji Polski Niepodległej.

Jerzy Szawica – zmarł 30 czerwca 2019 roku w wieku 84 lat. Wieloletni dyrektor Mościckiej Fundacji Kultury. Animator kultury, twórca wielu ważnych wydarzeń w Mościcach.

     

Stefan Niedorezo - zmarł 21 sierpnia w Chicago. Wybitny rzeźbiarz, polonijny artysta, twórca wielu dzieł sakralnych, współtwórca tarnowskiego pomnika generała Józefa Bema. Był absolwentem Liceum Sztuk Plastycznych w Tarnowie i Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Od 1990 roku mieszkał w USA, w Chicago, gdzie pracował jako rzeźbiarz i konserwator, projektował wnętrza i prowadził warsztaty artystyczne. Miał 66 lat.

Ks. prof. dr hab. Alojzy Drożdż - zmarł 27 września 2019 roku w wieku 69 lat. W latach 1985 – 1991 był prefektem w Wyższym Seminarium Duchownym w Tarnowie, a w latach 1991 – 1998 rektorem Wyższego Seminarium Duchownego w Tarnowie.

Andrzej Krzysztoforski - zmarł 27 września 2019 roku w wieku 86 lat. Wybitny chemik, specjalista w zakresie inżynierii chemicznej. Emerytowany zastępca dyrektora w Zakładach Azotowych w Tarnowie-Mościcach, wynalazca z dorobkiem kilkudziesięciu patentów, autor licznych publikacji w prasie fachowej, dwukrotny laureat zespołowej Nagrody Państwowej w dziedzinie techniki, współautor wielu sukcesów Zakładów Azotowych. Przepracował w zakładach 46 lat. Był członkiem Akademii Inżynierskiej w Polsce (AIP). Wielokrotnie wyróżniany i odznaczany (m.in. Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski). Autor dwóch wydanych kilka lat temu cennych monografii - W moich Zakładach Azotowych. Studium sukcesu i lat trudnych.  Mózg intelektualny kadry inżynierskiej ZA z dawnych lat. Absolwent I LO z 1951 r.

Przypomniał – Ryszard Zaprzałka

Zdjęcia - Paweł Topolski (www.tarnow.pl)