Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Galicjaner Sztetl

To jeden z największych festiwali żydowskich w Polsce. Pierwsza edycja miała miejsce w 1996 roku. Głównym celem jest upamiętnienie dawnych mieszkańców i współtwórców kulturalnego, politycznego i społecznego oblicza dzisiejszej Małopolski. Obecna, 24 edycja tej ponad regionalnej imprezy, po raz kolejny podejmuje próbę przypomnienia, jak było w sztetl Torne - miasteczku Tarnów, w którym przed wojną połowę mieszkańców stanowili Żydzi. Podobnie było w Bobowej i Żabnie, Dąbrowie Tarnowskiej i Szczucinie. Rytm życia zamieszkującej tam społeczności żydowskiej wyznaczały kolejne święta paschy, radosne purim czy pełne powagi i żalu za grzechy jom kipur. Właśnie tamten fascynujący świat, którego już nie ma, tamtą zniszczoną przez holocaust kulturę i sztukę, wskrzeszają organizowane co roku przez Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej, któremu przewodzi Adam Bartosz, i Muzeum Okręgowe - Dni Pamięci Żydów Galicyjskich, wypełnione  modlitwami (Las Buczyna), wystawami i koncertami (Pod Bimą). W tym roku odbywają się one w dniach 26 czerwiec - 14 lipiec. Jednym z najważniejszych elementów tegorocznej edycji była rekonsekracja cmentarza żydowskiego w Tarnowie, jednej z najstarszych żydowskich nekropolii na południu Polski. Zakończony w ostatnich dniach remont trwał od 2017 roku. Była to najpoważniejsza renowacja w historii tej nekropolii. W ceremonii otwarcia uczestniczyli m.in.członkowie Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie, władze miasta i żydowskie rodziny. Na tarnowskim kirkucie pojawił się także Michael Schudrich - naczelny rabin Polski oraz konsulowie Niemiec i Francji. Oficjalne rozpoczęcie festiwalu zaplanowano na czwartek, 27 czerwca, kiedy pod Bimą wystąpi zespół Nadav Malkieli & Friends z Izraela.

Tradycyjnie Dni Pamięci organizują Muzeum Okręgowe w Tarnowie oraz Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie. Tę niezwykłą sentymentalno – romantyczno – patriotyczną podróż w czasie i przestrzeni, sakralizuje wspólna  modlitwa katolickiego księdza i żydowskiego rabina w  pod pomnikiem w lesie Buczyna w Zbylitowskiej Górze, w miejscu kaźni blisko 10 tys. tarnowskich Żydów, rozstrzelanych w czerwcu 1942 roku podczas likwidacji tarnowskiego getta, gdzie mieszkało ich ponad 40 tys., zapalono znicze i złożono kwiaty. Pierwsze rozstrzelania w Buczynie miały miejsce już w grudniu 1939 roku. Zostali wtedy zamordowani oskarżeni o posiadanie broni mieszkańcy ziemi dąbrowskiej. Przez cały okres okupacji do Buczyny przywożono mniejsze lub większe grupy Polaków i Żydów zarówno mieszkańców przedwojennego Tarnowa jak i przywożonych do getta z innych rejonów Generalnej Guberni.  We wrześniu 1943 roku zakończył się, trwający trzynaście miesięcy, tarnowski Holocaust, który w zasadzie zakończył żydowską historię Tarnowa. To ważna rocznica tragicznych wydarzeń, które wpłynęły na zmianę społeczeństwa Tarnowa, ale także zmianę w miejskiej topografii oraz historii.

Renowacja cmentarza trwała ponad dwa lata i rozpoczęła się od remontu ogrodzenia. Usunięto stary, zrujnowany mur z cegieł przy Słonecznej, a ogrodzenie od strony wschodniej zostało odtworzone. Dzięki znajdującej się w nim furtce i pochylni dla wózków, na cmentarz można wejść także od strony północnej. Alejki wysypane drobnym żwirem mają nowiutkie krawężniki, są równe, wygodne i stylowe, podobnie jak latarnie, częściowo zasilane panelami solarnymi. Zniszczony i zawilgocony dom pogrzebowy - tehara - przeszedł remont generalny, a pomnik Dawida Beckera - konserwację. Mają wytrzymać w dobrym stanie co najmniej kilkadziesiąt lat. Wyremontowanych zostało również 120 macew, 100 w tak zwanej „kwaterze Szancerów”, w której pochowani są między innymi właściciele tarnowskiego młyna i 20 w innych miejscach cmentarza. Koszt projektu to prawie 3 miliony złotych. Dotacja z Unii Europejskiej łącznie z wkładem województwa wyniosła 2,2 miliona, 800 tysięcy zebrał komitet, z czego połowę zgromadzili jego przyjaciele i sympatycy, tarnowianie z całego świata, dołożył się też Minister Kultury i Miasto Tarnów. - Chcę podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do zebrania tej sumy. Nie poradzilibyśmy sobie bez nich - podkreśla Adam Bartosz, prezes Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej, który koordynował projekt i dodaje, że po renowacji cmentarza coraz więcej rodzin znajduje swoich zmarłych dzięki bazie dostępnej w internecie. - Ktoś nawet napisał nam, że remont tego cmentarza zjednoczył Żydów tarnowskich na świecie.

Remont cmentarza żydowskiego zjednoczył tarnowskich Żydów żyjących na całym świecie. Około 40 rodzin przyjeżdża na tę uroczystość. Spotykają się na wieczornej kolacji pod Bimą, aby się poznać. Będą opowiadać o swoich przygodach i to będzie wzruszające, ci ludzie poznali się przez Internet, wymieniali się informacjami, znajdując wspólnych przodków – mówi Mówi Adam Bartosz prezes Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie.

W całej Polsce takich budynków (dom pogrzebowy) zachowało się zaledwie kilka tylko. W naszym dodatkowo zachował się oryginalny, przedwojenny stół do obmywania zwłok. To jest prawie unikatowy egzemplarz w skali Polski. Po śladach macew udało nam się zidentyfikować ponad 11 tys. pochówków w ciągu 500 lat istnienia tego cmentarza. Z macew udało się nam odczytać imiona ponad 5500 ludzi.

W programie też Melawe Malka – posiłek ze śpiewem i tańcami czy kolacja szabatowa – mówi Krzysztof Chuderski, koordynator projektu.

– Każdy może wziąć udział w prawdziwej szabatowej kolacji, zobaczyć jak to się co tydzień w domach żydowskich odbywa. W sobotę zapraszamy pod Bimę, drugim posiłkiem szabatowym jest śniadanie. Po powrocie z synagogi rodziny spotykają się przy jedzeniu. Dodatkowo będzie można z gośćmi ze świata porozmawiać o religii, zwyczajach. Wieczorem zapraszamy na Melawe Malka – Król Dawid, który dowiedział się, że ma umrzeć w szabat, gdy każdy się kończył wydawał przyjęcie i celebrował, że ciągle żyje.

  

Dni Pamięci Żydów potrwają do 14 lipca. Będzie też zwiedzanie cmentarza żydowskiego z przewodnikiem czy kino pod Bimą.

Zaplanowano spotkanie z Konradem Dulkowskim z Ośrodka Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych.

XXIV Dni Pamięci Żydów Galicyjskich zakończą się Galicyjską Niedzielą. Będzie wtedy Jarmark Żydowski, fotomaraton, Teatr osób niepełnosprawnych – Żydowski Tarnów i o godz. 18.30 koncert galicyjski.

A oto szczegółowy program tegorcznej imprezy:

Środa 26-06-2019

13.00 Otwarcie/rekonsekracja Cmentarza Żydowskiego

Zapraszamy wszystkich na uroczystość otwarcia po wielu latach zabytkowego cmentarza Żydowskiego w Tarnowie. Wydarzenie to jest możliwe dzięki zrealizowaniu przez Komitet Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie wielkiego projektu renowacji cmentarza w latach 2017-2019
Więcej informacji : https://www.facebook.com/events/438813173573304/


Czwartek 27-06-2019

12.00 Spotkanie modlitewne - Las Buczyna

Spotkanie modlitewne na miejscu kaźni tarnowskich Żydów, Las Buczyna w Zbylitowskiej Górze. https://www.facebook.com/events/428374864606400/

20.00 Otwarcie Festiwalu - Koncert pod Bimą,

Dawid Pikul - Saksofon
Nadav Malkieli & Friends, Izrael

Zapraszamy ma koncert zespołu z Izraela Nadav Malkieli & Friends,
Muzycy grają na saksofonie, klarnecie, gitarze, gitarze i flecie. SpecjalizujĄ się w stylach muzycznych: muzyce żydowskiej, klezmerskiej, izraelskiej, jazzowej, oraz orientalnej. W swojej karierze występowali w różnych zespołach w Izraelu z najlepszymi muzykami sztuki ludowej, krajowym Festiwalem Klezmerów, muzyczną młodzieżą, szkołami, przedszkolami, imprezami i wszelkiego rodzaju świętami.
Jako suport na saksofonie wystąpi Tarnowianin Dawid Pikul.  https://www.facebook.com/events/363328414286111/

Piątek 28-06-2019

18.30 Kabalat Szabat - Kolacja Szabatowa – The Nosh - A Kosher Cafe & Mina's Art Gift Gallery*

Piątkowy wieczór to czas na odpoczynek, po trudach mijającego tygodnia. Dobra okazja do spotkania z przyjaciółmi i rodziną. Zapraszamy do spędzenia tego wieczoru wraz z nami w klubie festiwalowym, przy klimatycznej muzyce klezmerskiej, dobrym jedzeniu i winie. Rozpocznijmy szabat razem
Wstęp na wydarzenie jest biletowany w cenie 50 zł osoba. Zakup biletów w klubie festiwalowym. Kontakt 535525114. https://www.facebook.com/events/578311219356412/

Sobota 29-06-2019

11.00 – 14.00 Szabatowe śniadanie pod Bimą – koncert Wojtek Jackowiec

W szabat tradycyjny posiłek szabatowy rodziny żydowskie spożywają, po powrocie z synagogi, My zapraszamy was na chwilę relaksu i drugie śniadanie pod bimą. Przygotujemy dla was stoły ale również leżaki, zadbamy o relaksującą muzykę i smaczne szabatowe jedzenie, dla pierwszych 40 osób które zarejestrują się na wydarzenie za pomocą facebooka, poczęstunek gratis.
Śniadanie umili swoim fenomenalnym głosem Wojtek Jackowiec
Będzie to tez doskonały czas do rozmów z potomkami tarnowskich Żydów. 
https://www.facebook.com/events/1549096771889826/

18.00 Hawdala – ceremonia zakończenia Szabatu, Koncert Zuzanna Ogorzelec i Maciej Marcinkiewicz pod Bimą

Gdy szabat się kończy, wierni sprawują ceremonię Hawdala, która ma symbolicznie oddzielać czas święty od ludzkiego-świeckiego. Przed odprawieniem tej ceremonii nie wolno podjąć pracy, ani spożyć poświątecznego posiłku. Zapraszamy was na inscenizację ceremonii wraz z koncertem Zuzanna Ogorzelec i Maciej Marcinkiewicz. https://www.facebook.com/events/2114658965253976/

20.00 Melawe Malka – dodatkowy czas Szabatu, Koncert Zuzanna Ogorzelec i Maciej Marcinkiewicz Restauracja Stara Łaźnia

Dodatkowy czwarty posiłek, ze śpiewem, a nawet z tańcami, w sobotę wieczorem po hawdali. Dzięki tej biesiadzie przedłuża się radosny sobotni nastrój. Zwyczaj ten wprowadził król Dawid, który dowiedziawszy się od Boga, że umrze w szabat, po każdej kolejnej sobocie wydawał dziękczynną ucztę.
My zapraszamy was do klubu festiwalowego, na smakołyki, wino i muzykę żydowską.
Wydarzenie biletowane w cenie 25 zł /osoba.  https://www.facebook.com/events/830442353999875/

Niedziela 30-06-2019

11 – 13.00 Otwarta Brama Cmentarza Żydowskiego– oprowadzanie z przewodnikiem

Zapraszamy do zwiedzenia zabytkowego Cmentarza Żydowskiego w Tarnowie, okazja wielka, gdyż po dziesiątkach lat cmentarz został gruntownie wyremontowany. Cmentarz będzie można zwiedzać wraz z członkami Komitetu Opieki nad Zabytkami Kultury Żydowskiej w Tarnowie: https://www.facebook.com/events/364281931101591/

Środa 3-07-2019

18.00 Żydowski Tarnów na fotografii – spotkanie z Markiem Tomaszewskim Restauracja Stara Łaźnia

Zapraszamy na spotkanie z Markiem Tomaszewskim, autorem książki - Tarnów Żydowskie krajobrazy.
Album jest znakomitą lekcją historii, podróżą w czasie, która przenosi nas do czasów, kiedy połowę mieszkańców Tarnowa stanowiła ludność pochodzenia żydowskiego. Marek jest kolekcjonerem posiada w swoich zasobach wiele niezwykłych zdjęć przedwojennego żydowskiego Tarnowa, którymi się z Państwem chętnie na spotkaniu podzie. https://www.facebook.com/events/1414266645389093/

Sobota 6-07-2019

20.30 Nocne tajemnice – nocny spacer

Wraz z zachodem słońca, Żydzi rozpoczynają nowy dzień, dlatego zapraszamy Państwa na nocny spacer, który rozpoczniemy na wyremontowanym Cmentarzu Żydowskim, zwiedzimy część żydowskiego Tarnowa a spacer zakończymy pod Bimą. Gdzie na uczestników czekać będzie koszerne wino.  https://www.facebook.com/events/413523536105532/

Poniedziałek 8 07 – 2019

21.30 Kino pod Bimą, An Unifished Talk/Niedokończona rozmowa reż. Igal Burstein, 1988.  https://www.facebook.com/events/1080310305486074/

Czwartek 11-07-2019

18.00 Polacy a Żydzi. Spotkanie z Konradem Dulkowskim z Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych, Restauracja Stara Łaźnia

Zapraszamy na debatę o antysemityzmie w Polsce i na świecie. Gościem specjalnym debaty będzie Konrad Dulkowski – Prezes Ośrodka Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych. https://www.facebook.com/events/330193181027462/

Niedziela 14-07-2019

14.00 – 22.00 Galicyjska Niedziela - Koncert finałowy

Między innymi:

Jarmark Żydowski
 Fotomaraton – fotogra miejska
 Teatr osób niepełnosprawnych – „Żydowski Tarnów”,

Koncert alicyjski początek 18.30:
Basia Kawa Music
Romano Iło
Urszula Makosz singer z Zespołem,
Zespół Berberys

 https://www.facebook.com/events/2219954211554567/

Klub Festiwalowy – Restauracja Stara Łaźnia

Ponadto:

Poniedziałek 1 lipca 2019, Czwartek 4 lipca 2019, Wtorek 9 lipca 2019

11.00 Kuchnia Żydowska – warsztaty dla dzieci***

Tematy warsztatów :
 1.07 Kreplach czyli pieróg żydowski
 4.07 Chałka i inne wypieki
 9.07 Pascha i inne desery
 Zapraszamy dzieci na warsztaty kuchni żydowskiej które odbędą się w naszym klubie festiwalowym Restauracja Stara Łaźnia. Każdy z warsztatów będzie trwał około 2,5 godziny. Liczba miejsc ograniczona grupy 10 osobowe. Bilety dostępne są na licytacji charytatywnej, pomagającej zebrać środki na leczenie małej tarnowianki Faustyny Truch. https://www.facebook.com/events/1081763782014849/

 *    obowiązują bilety (50 zł)
 **   obowiązują bilety (25 zł)
 ***  grupy max 10-osobowe, obowiązują bilety (25 zł)
Zakup biletów w klubie festiwalowym. Kontakt 535525114

Na podstawie materiałów organizatorów – Ryszard Zaprzałka
Zdjęcia: Paweł Topolski (www.tarnow.pl i www.naszemiasto.pl