Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Dziękczynny jubileusz

225 lat temu, 14 marca 1794 roku, w Tarnowie (niektórzy badacze twierdzą, że w Busku) przyszedł na świat  Józef Bem - generał, dowódca, strateg, pisarz oraz inżynier wojskowy, prekursor broni rakietowej, bohater narodowy Polski i Węgier. Brał udział w powstaniu listopadowym, Wiośnie Ludów. Był też feldmarszałkiem armii Imperium Osmańskiego. Po śmierci w 1850 spoczął w Aleppo w Turcji (obecnie w Syrii) na muzułmańskim cmentarzu wojskowym Dżebel el Isam. W 1926 zawiązano „Komitet dla sprowadzenia zwłok gen. J. Bema” do Polski. Komitet uzyskał poparcie m.in. prezydenta Polski Ignacego Mościckiego oraz marszałka Józefa Piłsudskiego. Ekshumacji z pierwotnego miejsca pochówku dokonano 20 czerwca 1929. Trumna, zanim dotarła do Tarnowa, została wystawiona na widok publiczny w Muzeum Narodowym w Budapeszcie, a następne na Wawelu w Krakowie. Uroczystości pogrzebowe generała Józefa Bema w Tarnowie odbyły się 30 czerwca 1929. Było to dokładnie 90. lat temu. O godzinie 10.30 na peron pierwszy tarnowskiego dworca wjechał pociąg specjalny z prochami Bohatera Trzech Narodów Gen. Józefa Zachariasza Bema – Murada Paszy po przejściu w 1849 r. na islam (dlatego nie mógł być pochowany na żadnym z katolickich cmentarzy). Kondukt pogrzebowy przeszedł ulicami Kolejową (dzisiaj Dworcowa), Krakowską, Wałową, J. Piłsudskiego do Parku Strzeleckiego, gdzie pod specjalnie wzniesionym mauzoleum odbyły się główne uroczystości pogrzebowe. Złożenie trumny z prochami Generała w sarkofagu odbyło się w dniu następnym. Konieczne było wybudowanie konstrukcji, po której trumna mogła być wciągnięta na jego wysokość. W tym czasie trumnę złożono w pobliskim Pałacyku, obecnej siedzibie BWA. Ponwny pochówek generała Bema uznano za wydarzenie takiej rangi, że po raz pierwszy w dziejach miasta z Tarnowa odbyła się transmisja radiowa na całą Polskę. Z tej okazji obecne władze miasta zorganizowały dwudniowe (29-30.06) uroczystości, których kulminacją była niedzielna Msza Dziękczynna, deklarującego się jako katolika, krakowskiego kompozytora Pawła Muzyka, "odprawiona" (wykonana) wieczorem w Parku Strzeleckim, obok Mauzoleum gdzie 90. lat temu złożono prochy muzułmańskiego generała pochodzenia polskiego i zdeklarowanego masona. Piknterii sprawie dodaje fakt, że ten znakomity koncert w wykonaniu Orkiestry Sinfonia Aviva wraz z chórami i solistami, był ewidentnie katolicki, tak w formie, jak i treści: układ tradycyjnej mszy, z wymownymi cytatami m.in. z Roty, zorganizowały zwasalizowane przez PO lewicowe władze miasta. Koniec świata? Nie, to raczej początek...

Mauzoleum wzniesiono w 1927 roku pośrodku parkowego stawu według projektu Adolfa Szyszko-Bohusza. Prostokątny sarkofag wznosi się na sześciu korynckich kolumnach otoczonych kulami, nawiązującymi do macierzystego rodzaju broni generała, artylerii. Łączące je łańcuchy wykonano z przetopionych armat. Na ścianach sarkofagu widnieją napisy: w języku polskim - Józef Bem, w języku węgierskim - Bem Apó, a Magyar szabadságharc legnagyobb hadvezére 1848–1849 (Ojczulek Bem, największy wódz walki wolnościowej Węgier 1848–1849), pismem arabskim - Ferik Murad Pasza oraz daty - 1794 (narodzin), 1850 (śmierci), 1929 (powrotu zwłok do kraju). Wewnątrz umieszczono trumnę z prochami generała, oraz urny z ziemią: spod domu rodzinnego, spod Igań, Ostrołęki, z Węgier i Siedmiogrodu.

W piątek, w przeddzień dziewięćdziesiątej rocznicy sprowadzenia prochów gen. Józefa Bema do Tarnowa Muzeum Okręgowe zaprosiło na dworzec PKP, do Galerii „Panorama” na prezentację wyjątkowego dzieła Jana Styki – obrazu stanowiącego szkic dla „Panoramy Siedmiogrodzkiej”. Obraz zakupiony został dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przedstawia centralną scenę „Panoramy”, gdzie widać sztab generała Józefa Bema,

.Będzie to pierwszy tego typu obiekt w zbiorach tarnowskiego Muzeum. Stanowić będzie jednocześnie cenne uzupełnienie gromadzonych od wielu lat fragmentów dzieła Styki. Dzięki niemu zwiedzający Galerię „Panorama” będą mogli zobaczyć studyjną formę malarstwa, która pokaże proces twórczy autorów „Panoramy”. – Jan Styka przygotowując się do malowania obrazu „Panorama Siedmiogrodzka”, udał się do Siedmiogrodu i tam ten szkic wykonał. Mówiąc „szkic” nie myślimy o kartce z bloku kreślarskiego i o szkicu ołówkiem. Jest to obraz wykonany w technice olejnej – tłumaczy, wicedyrektor ds. naukowych Muzeum Janusz Kozioł.

  

Zaś wieczorem w katedrze dano koncert okolicznościowy „Muzyka organowa Ferenca Liszta” w wykonaniu Dariusza Bąkowskiego-Kois, który wykonał:
 Adeste,
 Evocation à la Chapelle Sixtine
 Nun danket alle Gott
 Trauerode
 Consolation Des-dur
 Tu es Petrus
 Aus tiefer Not schrei ich zu dir (wg kantaty BWV 38)
 Ich hatte viel Bekümmernis (wg kantaty BWV 21)

 

Dariusz Bąkowski-Kois – ukończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim (1997) oraz Akademię Muzyczną w Krakowie w klasie organów prof. Józefa Serafina (2000, dyplom z wyróżnieniem). Specjalizację w zakresie wykonawstwa francuskiej neoromantycznej symfoniki organowej odbył w ramach studiów podyplomowych w Akademii Muzycznej im. F. Chopina w Warszawie pod kierunkiem kwal. II st. Magdaleny Czajki (2002/2003). Studia podyplomowe kontynuował (2003/2004) w Konserwatorium Wiedeńskim (obecnie: Privatuniversität Wien) w klasie organów Thomasa Schmögnera (także na Wydziale Muzyki Dawnej, z zakresu gry na klawesynie, klawikordzie oraz pianoforte).

Prowadzi ożywioną działalność artystyczną w kraju i za granicą: koncertował we Francji, Niemczech, Austrii, Szwajcarii, Holandii, Belgii, Norwegii, Szwecji, Estonii, Włoszech, w Rosji, Chinach, Meksyku, a także w Brazylii. Występował z recitalami w tak prestiżowych miejscach jak katedra NMP w Antwerpii, katedra św. Marcina w Utrechcie, Grote of Sint-Laurenskerk Rotterdam, katedra św. Bawona w Haarlem, czy Narodowe Centrum Sztuki (NCPA) w Pekinie. W latach 2001-2007 ściśle współpracował z zespołem Capella Cracoviensis, realizując w ramach licznych koncertów partie solowe, a także organo obbligato, czy basso continuo. Był jurorem międzynarodowych konkursów organowych w Rumi i Łodzi oraz licznych konkursów ogólnopolskich.

Od 1999 jest pracownikiem Katedry Organów Akademii Muzycznej w Krakowie. W 2002 doktoryzował się na Wydziale Historycznym UJ (praca doktorska z zakresu historii mentalności szlachty polskiej początków XVIII wieku). W 2006 uzyskał stopień doktora habilitowanego z zakresu instrumentalistyki (praca habilitacyjna poświęcona zagadnieniom wykonawstwa iberyjskiej muzyki organowej XVII stulecia), zaś w 2013 otrzymał tytuł profesora sztuk muzycznych. W 2014 ukończył na Uniwersytecie Adama Mickiewicza w Poznaniu studia podyplomowe Master of Business Administration – Zarządzanie Szkołą Wyższą. W kadencji władz Uczelni 2012-2016 pełnił funkcję Prorektora ds. dydaktyki i rozwoju kadry Akademii Muzycznej w Krakowie, od 2016 jest Kierownikiem Katedry Organów swej macierzystej Uczelni.

 

Tego samego dnia w Biurze Wystaw Artystycznych odbył się wernisaż „Wiosna (lato, jesień, zima) Ludów”. Na wystawie można było zobaczyć prace współczesnych artystów z Polski, Węgier i Turcji. – Liczymy, że wystawa przyczyni się do jeszcze większej popularyzacji historii tego niezwykłego obrazu i zainteresuje nim nowe kręgi odbiorców – mówi Ewa Łączyńska-Widz, dyrektor BWA. W programie wydarzenia, oprócz wystawy, znalazł się także performance kulinarny autorstwa Doroty Podlaskiej, „Ciało Generała”, a Nikolay Karabinovych zaprezentował Play It Again, Bem! – performens i afterparty (Musique sur les fuseées incendiares).

 

Natomiast w niedzielę o godzinie 18, otwarta została w Galerii HORTAR przy ul. Legionów wystawa „Tysiąc lat przyjaźni polsko-węgierskiej”. Współgospodarzem wydarzenia było Muzeum Okręgowe, w ramach uroczystości rocznicowych związanych z gen.Bemem. 

 

Ekspozycja zawierająca 32 prace węgierskich artystów m.in. Gabora Homolya, Beaty Veszely, Miklosa Sandora i Petera Baky, którzy na stulecie odzyskania niepodległości przez Polskę wykonali rozmaite swoje dzieła, rzeźby, obrazy. W wernisażu uczestniczyła spora grupa Węgrów z krakowską konsul generalną Węgier panią Adrienne Körmendy na czele.

 

Warto dodać, że obecna wystawa nie jest pierwszą artystyczną "przygodą" w węgierską sztuką. Po kilkunastu latach "bratanki" powracają do Galerii HORTAR. Po bardzo udanej i długo wspominanej (przez obie strony) wizycie w naszej galerii  Konsula Generalnego Węgier Pana Istvana Kovacsa w 2001 roku, przyszedł czas na kolejną "węgierską wizytę".

     

Szkoda tylko, że z tej okazji nie przygotowano najskromniejszego nawet folderu prezentującego węgierskich artystów.

Bezpośrednio po wernisażu w Hortar o godz. 19.30 odbyły się w Parku Strzeleckim główne uroczystości z okazji 90. rocznicy sprowadzenia do Tarnowa prochów generała Józefa Bema. Scenę, na której odbył się niedzielny koncert symfoniczny - "Msza Dziękczynna" skomponowana przez Pawła Muzykę, usytuowano tuż przy stawie, obok mauzoleum. Pod batutą Tomasza Tokarczyka wystąpili: Górecki Chamber Choir, Chór Dominanta Uniwersytetu Ekonomicznego oraz Chór Akademicki Uniwersytetu Jagiellońskiego - Camerata Jagiellonica oraz soliści: Katarzyna Oleś -Blacha, Anna Radziejowska, Andrzej Lampert, Robert Gierlach, a także Ryszard Cieśla.

     

W wydarzeniu, obok wladz miasta uczestniczyli liczni reprezentanci Węgier oraz instytucji polsko-węgierskich. Do Tarnowa przybyli m.in.: Adrienne Körmendy, konsul generalna Węgier w Krakowie, Sándor Nedeczky, konsul generalny Węgier we Wrocławiu, Imre Hirsch, przedstawiciel Kiskoros-miasta partnerskiego Tarnowa, Korinna Wesolowski, prezeska Polskiego Stowarzyszenia Kulturalnego im. Józefa Bema w  Budapeszcie, Maciej Szymanowski, dyrektor Instytutu Współpracy Polsko-Węgierskiej im. Felczaka w  Warszawie, Piotr Piętka, dyrektor Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum w Budapeszcie, József Virágh z Polskiego Instytutu Badawczego i Muzeum w Budapeszcie oraz przedstawiciele Towarzystwa Przyjaciół Węgier w Tarnowie.

 

Przygotował - Ryszard Zaprzałka - archiwalia foto Stanisław Siekierski 
Zdjęcia: Artur Gawle i Paweł Topolski - www.tarnow.pl oraz własne autora.