Witryna korzysta z plików cookies,które są niezbędne do prawidłowego jej funkcjonowania .W ustawieniach przeglądarki możesz zmienić warunki ich przechowywania lub dostępu

Tryptyk niepodległościowy

czyli wystawa, gala i koncert

W natłoku imprez przygotowywanych z okazji stulecia odzyskania przez Polskę niepodległości przez różne instytucje i stowarzyszenia działające w Tarnowie, trzy wydają się stanowić znaczącą dominantę tych obchodów. Pierwsze z nich miało miejsce w sobotę 27 października, w pałacyku BWA w Parku Strzeleckim, gdzie wieczorem otwarto ciekawą wystawę pt. „Wielcy Sarmaci Tego Kraju / Wielkie Sarmatki Tego Kraju”. Z fenomenem sarmatyzmu mierzą się współcześni artyści i artystki. Pojawiają się tu między innymi dzieła sztuki inspirowane barokowymi portretami z Muzeum Okręgowego w Tarnowie i poezją Elżbiety Drużbackiej, a także późniejszymi recepcjami sarmatyzmu, na przykład „Transatlantykiem” Witolda Gombrowicza. Drugie to Gala VII Festiwalu Niepodległości, jaką zaplanowano na poniedziałek, 29 października w kinie „Marzenie”. Podczas Gali wręczone zostaną: Szabla Niepodległości oraz Ryngrafy Niepodległości, przewidziano także pokaz filmu „Pierwsi Niepodlegli”. Zaś tę niepodległościową triadę domknie 31 października interesująco zapowiadający się koncert  młodego tarnowskiego pianisty Roberta Maciejowskiego który z towarzyszeniem kwintetu smyczkowego wykona kompozycje Ignacego Jana Paderewskiego oraz Fryderyka Chopina. Koncert przygotowany staraniem Tarnowskiego Centrum Kultury odbędzie się w Sali Lustrzanej. Zaś wymownie spuentuje to dwudniowe Święta Miasta Tarnowa „Pierwsze Niepodległe” Dzień Pamięci o Zwycięskim Zrywie Niepodległościowym, odsłonięty na tarnowskim rynku we wtorek 30 października o godz. 13.15 pomnik znamienitego burmistrza Tarnowa w latach 1907-1923, Tadeusza Tertila.

Sarmatyzm to jedna z najstarszych i najbardziej osobliwych narodowych legend. To także fantom, mit, fantazmat, który do dziś kształtuje polską tożsamość i rzeczywistość społeczno-polityczną. Polska szlachta szukała korzeni wśród przedstawicieli irańskiego plemienia Sarmatów. Starożytni Sarmaci i Sarmatki prowadzili koczowniczy tryb życie. Żyli na stepach i mieszkali w wozach. Ich dialekt należała do irańskiej grupy językowej. Przez pewien czas w strukturze społecznej Sarmatów panował matriarchat. Sarmatki były okrutnymi wojowniczkami. Istnieją przypuszczenia, że to one były pierwowzorem dla mitologicznych Amazonek. W polskiej kulturze wiele z tego nie zostało. Polski sarmatyzm był patriarchalny i raczej szowinistyczny. Wyróżniał go jednak wielokulturowy ubiór. W strojach męskich można dostrzec wpływy tureckie, perskie, tatarskie czy węgierskie.

 

Na najnowszą wystawę w BWA skladają się dzieła sztuki dawnej ze zbiorów Muzeum Okręgowego w Tarnowie, Muzeum Narodowego w Krakowie i Biblioteki Narodowej, a także z kolekcji Bogdana Steinhoffa i Andrzeja Grzymały-Kazłowskiego oraz prace Tomasza Armady, Zuzanny Bartoszek, Agaty Bogackiej, Zuzanny Czebatul, Martyny Czech, Elżbiety Drużbackiej, Kuby Falkowskiego, Krzysztofa Gila, Hyon Gyon, Zofii Krawiec, Kamila Kukli, Jacka Malczewskiego, Karola Radziszewskiego, Uty Sienkiewicz, Mikołaja Sobczaka, Wojciecha Ireneusza Sobczyka, Piotra Urbańa, Łukasza Wojtanowskiego. Kuratorem wystawy jest Marcin Różyc, oprawę graficzną przygotowała Magda Burdzyńska, a wystawie towarzyszy polsko-angielski katalog.

 

W BWA Tarnów sztuka, czego nie ukrywają organizatorzy, została poprzez przemyślany i staranny dobór stłoczona. Przytłaczające przepełnienie odzwierciedla sarmacki chaos – zbiór mitów, fantomów, fantazmatów, wypełniających, otaczających i tworzących sarmatyzm. W przestrzeni galerii, oprócz sztuki współczesnej, pojawią się także dzieła barokowe, neobarokowe, neosarmackie, postsarmackie, „odpryski” sarmatyzmu z różnych epok, judaika, stroje szlacheckie, dawna biżuteria i kolekcje ubrań polskich projektantów z 2017 i 2018 roku.


 

Kluczową imprezą upamiętniającą tegoroczne obchody Święta Niepodległości w Tarnowie będzie Gala VII Festiwalu Niepodległości. Impreza odbędzie się w kinie „Marzenie” w poniedziałek 29 października o godz. 19.30.  Podczas Gali wręczone zostaną Szabla Niepodległości oraz Ryngrafy Niepodległości. Zaplanowano także prezentację  projektu edukacyjno-badawczo-filmowego, którego pomysłodawcami i realizatorami są organizatorzy Festiwalu. Galę uświetni premierowy, specjalny pokaz pierwszej wersji filmu  dokumentalnego „Pierwsi Niepodlegli, czyli listopad  zaczął się w październiku".

To pełnometrażowy film dokumentalny, opisujący drogę do niepodległości mieszkańców 10 miast z terenu Małopolski, Podkarpacia i Śląska Cieszyńskiego (Bochnia, Cieszyn, Kraków, Nowy Sącz, Nowy Targ, Rzeszów, Sanok, Tarnów, Wadowice, Zakopane), które uwolniły się spod jarzma zaborczego już pod koniec października roku 1918 roku, według koncepcji, scenariusza i w reżyserii Piotra Dziży. W programie wieczoru organizowanego przez Społeczny Komitet Obchodów Stulecia Odzyskania Niepodległości, zapowiedziano także kilka niespodzianek. Film stanowi jedno z kluczowych przedsięwzięć , realizowanych w ramach projektu edukacyjno-badawczo-filmowego „Pierwsi Niepodlegli”.

Patronat Narodowy nad  projektem i Galą objął Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda.

Natomiast dzień później, we wtorek 30 października o godz. 13.15 na tarnowskim rynku odsłonięty zostanie pomnik burmistrza Tarnowa w latach 1907-1923, Tadeusza Tertila. Pomnik powstał z inicjatywy Rady Osiedla „Starówka”.

To właśnie Tadeusz Tertil, 30 października 1918 roku, otwierając posiedzenie Rady Miejskiej Tarnowa zwrócił się do radnych o przegłosowanie takiego wniosku: - Rada Miasta oświadcza, że Tarnów oddaje się poleceniom rządu warszawskiego i że organowi rządowemu utworzonemu przez Radę Regencyjną da posłuch.

Rzeźba stanie przed pasażem noszącym dziś imię Tadeusza Tertila. Przedstawia burmistrza – prawie naturalnej wielkości - stojącego przed swoim domem i pokazującego cztery wielkie inwestycje, o które wzbogacił się Tarnów pod jego rządami: elektrownię, wodociągi, dworzec kolejowy oraz tramwaj.

Odlew wykonany jest z mosiądzu, a jego autorem jest kielecki rzeźbiarz, Arkadiusz Latos. Ciekawostką jest fakt, że pomnik Tadeusza Tertila stanie na głazie polodowcowym, który znaleziony został pod powierzchnią rynku podczas wykonywania fundamentów.

W dniu odsłonięcia pomnika, w pasażu Tertila uruchomiona zostanie mini sala kinowa, w której obejrzeć będzie można paradokumentalny film zawierający wypowiedzi o Tadeuszu Tertilu. Sala umiejscowiona zostanie w miejscu, w którym na początku ubiegłego wieku funkcjonowało kino „Marzenie”.

Zaś we środę 31 października o godzinie 18.00 rozpocznie się w tarnowskiej Sali Lustrzanej koncert tarnowskiego pianisty młodego pokolenia Roberta Maciejowskiego, który z towarzyszeniem kwintetu smyczkowego wykona kompozycje Ignacego Jana Paderewskiego oraz Fryderyka Chopina. W skład kwintetu wchodzą: Angelina Kierońska - skrzypce, Paweł Wajrak - skrzypce, Karolina Stasiowska - altówka, Anna Podkościelna-Cyz - wiolonczela, Sławomir Ujek - kontrabas.

Robert Maciejowski - tarnowianin, rocznik 1998. Naukę gry na fortepianie rozpoczął w wieku 7 lat w Zespole Szkół Muzycznych w Tarnowie w klasie Teresy Jarosz. Był też uczniem Ogólnokształcącej Szkole Muzycznej II stopnia w Tarnowie pod kierunkiem prof. Mirosława Herbowskiego. Obecnie studiuje w Hochschule fur Musik und Theater w Hamburgu i w Akademii Muzycznej w Katowicach. Jest laureatem krajowych i międzynarodowych konkursów pianistycznych, m.in. I miejsca w „Peter Toperczer International Piano Competition Kosice" (Słowacja 2013); II miejsca i Srebrnego Certyfikatu w „Chopin Golden Ring Piano Competition" w Słowenii (Radovljica 2013); II miejsca w XXI International Fryderyk Chopin Piano Competition for Children and Youth (Szafarnia 2011 i 2013); I miejsca i nagród specjalnych za najlepszą interpretację utworu Fryderyka Chopina oraz utworu klasycznego jak również nagrody za najwyższą punktację w gr. IV w XIII Internationale Klavierwettbewerb (Zgorzelec-Goerlitz 2014); udziału w półfinałach programu Młody Muzyk Roku (Warszawa 2014); I miejsca w Międzynarodowym Konkursie Pianistycznym im L. Godowskiego (Warszawa 2014); Grand Prix i I miejsca w Ogólnopolskim Konkursie Młodych Instrumentalistów (Jasło 2015); I miejsca i nagrody specjalnej Fundacji Pro Musica Bona w VIII Ogólnopolskim Konkursie Pianistycznym EPTA (Kraków 2015). Swoje umiejętności doskonalił biorąc udział w kursach mistrzowskich prowadzonych przez wybitnych pedagogów, w tym: Katarzynę Popową-Zydroń, Aleksieja Orłowieckiego, Dinę Yoffe, Borisa Bermana, Verę Nosinę, Krzysztofa Jabłońskiego, Wojciecha Świtałę, Irinę Rumiancewą-Dąbrowski, Andrzeja Tatarskiego i Andrzej Jasińskiego. Otrzymał trzykrotnie stypendium Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, w 2014 roku stypendium MKiDN -Młoda Polska, pięciokrotnie stypendium fundacji Sapere Auso z Krakowa, od 2013 roku jest stypendystą KFnrzD, jak również został sześciokrotnie nagrodzony stypendium Prezydenta Miasta Tarnowa.

Na program koncertu składają się następujące dzieła: Ignacy Jan Paderewski Album De Mai - "Au Soir" op 10 no 1 Caprice (genre Scarlatti) op 14 no 3 Nocturne op 16 no 4 Fryderyk Chopin Etiudy op 25 1. As-dur 2. f-moll 3. F-dur 4. a-moll 5. e-moll 6. gis-moll 7. cis-moll 8. Des-dur 9. Ges-dur 10. h-moll 11. a-moll, 12. c-moll. W drugiej części koncertu usłyszymy „Koncert fortepianowy" e moll op 11. F. Chopina.

Przygotował - Ryszard Zaprzałka